Çok Güzel Konuştular, Fakat Bilgisizdiler!
Marcus Tullius Cicero'ya atfedilen çok çarpıcı bir söz vardır: "Çok güzel konuştular, fakat bilgisizdiler."
Bu söz, bugün Türkiye'nin yönetim anlayışını sorgulamak bakımından oldukça anlamlıdır. Çünkü güzel konuşmakla devlet yönetmek, kürsüden vaatlerde bulunmakla sorun çözmek, siyasi söylem üretmekle toplumsal refah yaratmak aynı şey değildir. Mikrofonu iyi kullanmak, ülkeyi iyi yönetmenin garantisi olsaydı, bugün dünyanın en gelişmiş ülkesi biz olmalıydık!
Devlet yönetimi bilgi, birikim, tecrübe, öngörü, liyakat ve sorumluluk gerektirir. Bunlardan biri eksildiğinde yanlış kararlar alınır; yanlış kararlar biriktikçe de ülkenin kaynakları, zamanı ve geleceği kaybedilir. Türkiye son yıllarda bunun pek çok örneğiyle karşılaştı.
Ekonomide sonuçları yeterince hesaplanmamış kararların bedelini vatandaş ödedi. Enflasyonla mücadelede hedefe ulaşılamaması, para ve maliye politikalarındaki tutarsızlıklar, yatırımcının güvenini zedeleyen uygulamalar üretimi ve ekonomik istikrarı olumsuz etkiledi. Ekonomiyi yönetmek, yalnızca rakamları açıklamak değildir; rakamların mutfaktaki karşılığını da bilmektir.
Tarımda sahip olduğumuz büyük potansiyele rağmen üreticimiz artan girdi maliyetleri, plansız üretim ve yetersiz desteklerle mücadele ediyor. Bir zamanlar kendi “kendine yeten tarım ülkesi” olan Türkiye'nin bazı temel tarım ürünlerinde ithalata yönelmesi düşündürücüdür. Toprağımız var, suyumuz var, güneşimiz var; hatta çiftçimizin tecrübesi de var. Eksik olan, bütün bunları doğru bir üretim politikasında buluşturabilmek.
Sanayide de benzer sorunlar yaşıyoruz. Özellikle tekstil ve hazır giyim sektöründe artan maliyetler, finansmana erişim güçlüğü ve rekabet koşulları nedeniyle işletmeler küçülüyor, istihdam kayıpları yaşanıyor, yatırımlar Mısır gibi ülkelere yöneliyor. Bilim insanı değer gördüğü yere, sermaye ise uygun koşulları bulduğu yere gider. Bizim görevimiz sermayeye kızmak değil, neden başka ülkeleri tercih ettiğini sorgulamaktır. Sermayeye kızarak kalkınamayız!
Dış politikada da her kararın uzun vadeli sonuçları vardır. Yanlış hesaplanan ilişkiler ve stratejik öngörü eksikliği ülkelere ekonomik, diplomatik ve siyasi maliyetler yükler. Devletler günü kurtaran açıklamalarla değil, uzak geleceği hesaplayan stratejilerle yönetilir.
Kamu kaynaklarının kullanımı, denetim mekanizmalarının etkinliği ve yolsuzluk iddiaları da üzerinde durulması gereken diğer konulardır. Son dönemde gündeme gelen fon soruşturmaları, finansal sistemde denetim ve şeffaflığın önemini bir kez daha göstermiştir. Hukuki süreçler tamamlanmadan kesin hüküm vermek doğru değildir. Ancak vatandaşın birikimleri ve kamu kaynakları söz konusu olduğunda hesap verebilirlikten vazgeçilemez.
Peki, bütün bu sorunların ortak paydası nedir? LİYAKAT!
Liyakat, yalnızca bir göreve diploma sahibi birini getirmek değildir. Kaldı ki zaman zaman diplomaların gerçekliği konusunda bile tartışmalar yaşanabiliyor! Liyakat; o görevin gerektirdiği bilgiye, deneyime, yeteneğe, ahlaka ve sorumluluk bilincine sahip insanı seçmektir.
Devlet yönetiminde liyakatin yerini siyasi yakınlık, kişisel sadakat, hemşehrilik, akrabalık veya parti aidiyeti aldığında kurumlar zayıflar. Eleştirenler dışlanır, yanlışlar sorgulanamaz, başarısızlıkların sorumluluğu üstlenilmez. Bir süre sonra doğruyu söyleyen değil, söyleneni doğru kabul eden makbul hale gelir!
Oysa liyakatli insan yanlışı görür, gerektiğinde itiraz eder ve çözüm üretir. Sadakatin liyakatin önüne geçtiği sistemlerde ise doğruyu söylemek yerine hoş görünmek, çözüm üretmek yerine makamı korumak öncelik kazanır.
Unutmayalım ki devlet yönetimi bir sadakat yarışı değil, sorumluluk makamıdır. Türkiye'nin ihtiyacı daha fazla slogan, daha yüksek sesli konuşmalar veya bitmeyen siyasi tartışmalar değildir. İhtiyacımız; bilimi ve aklı rehber edinen, ekonomiyi bilen, üretimi planlayan, hukuka uyan, kamu kaynaklarını koruyan, eleştiriye açık ve liyakati esas alan bir yönetim anlayışıdır.
Atatürk'ün aklı ve bilimi rehber gören devlet yönetimi anlayışı da bu yolu salık verir.
Elbette her şey kötü değil, her şey kaybedilmiş de değildir. Türkiye'nin yetişmiş insan kaynağı, girişimcileri, üreticileri, bilim insanları, gençleri ve sahip olduğu büyük potansiyel, umutlarımızı canlı tutmaktadır. Yeter ki doğru insanları doğru görevlerde değerlendirelim. Hata yapanın hatasını kabul edebildiği, başarılı olanın ödüllendirildiği, eleştirinin düşmanlık sayılmadığı bir yönetim kültürü oluşturalım. Gerektiğinde istifa edebilmeyi de bir erdem sayalım.
Cicero'ya atfedilen o sözden çıkaracağımız ders aslında çok basit:
Güzel konuşan değil, bilen; çok vaat eden değil, sonuç üreten; kendisine bağlı insanları değil, ülkesine faydalı insanları göreve getiren yöneticilere ihtiyacımız var.
Çünkü devlet yönetiminde bilgisizliğin bedelini yöneticiler değil, millet öder.
Sonuç olarak; Türkiye'nin sorunu yetenekli insan eksikliği değildir; yetenekli insanları bulma, seçme ve değerlendirme meselesidir. Bunu başarabilirsek, güzel konuşanların yanında güzel işler yapanların da çoğaldığı bir Türkiye'yi hep birlikte görebiliriz.